Có nên thi lại đại học không?

Vào một buổi sáng tại kí túc xá, sau khi sinh hoạt câu lạc bộ ở trường về, mình đã quyết định thi lại đại học. Về phòng nói với mấy đứa cùng phòng: “Tao sẽ thi lại để chuyển sang Ngoại Thương”, nói xong tự cảm thấy cơ thể bủn rủn. Để đi đến một quyết định như này, mình đã phải dành hàng tháng trời trằn trọc trong bế tắc.

Mình biết có một số bạn ở đây có thể đang học một ngành không đúng với sở thích, không đúng với năng lực. Bạn đang cảm thấy mình bị mắc kẹt, không biết làm gì tiếp theo, đi cũng không dám mà ở cũng không vui. Mình cũng đã đồng cảnh ngộ như vậy nên hôm nay mình sẽ chia sẻ để các bạn có thể những quyết định tốt nhất.

Chuyện mình có thể làm là cho bạn những câu hỏi để tự hỏi bản thân, đồng thời với đó là kinh nghiệm xương máu của mình. Dù bạn có thi lại hay không thì mình nghĩ rằng đọc xong bài này, bạn sẽ cảm thấy rõ ràng hơn về quyết định sắp tới của mình.

Những câu hỏi cần tự hỏi bản thân

1. Có bao nhiêu con đường dẫn đến cùng một mục tiêu?

Một trong những tâm lý dẫn đến các bạn muốn thi lại đó là để theo đuổi ngành nghề tương lai mình yêu thích. Tuy nhiên, không phải chỉ có thi lại mới có thể theo đuổi ước mơ của mình.

Có bạn thích kinh doanh nhưng lại học kỹ thuật nông nghiệp. Thực ra không nhất thiết học kinh doanh ra thì mới có thể đi kinh doanh, bạn hoàn toàn có thể dùng kiến thức trong lĩnh vực nông nghiệp để sản xuất và kinh doanh nông sản. Thậm chí, trong những lĩnh vực kinh doanh liên quan đến trồng trọt, người có chuyên môn sẽ có lợi thế hơn những bạn chỉ biết kiến thức tổng quát về kinh doanh.

Có bạn thích thiết kế nội thất nhưng lại học quản trị kinh doanh. Để trở thành người làm trong lĩnh vực thiết kế nội thất nhà ở cần rất nhiều loại năng lực. Năng lực làm việc với khách hàng và quản lý dự án đóng vai trò quan trọng. Dễ thấy, không đâu đào tạo cách làm việc với khách hàng tốt bằng những trường kinh doanh. Bạn hoàn toàn có thể học thêm thiết kế và ra trường làm việc cho các công ty thiết kế.

Tuy xuất phát điểm có thể khác nhau, nhưng để đạt mục tiêu cuối cùng thì bạn cũng học rất nhiều loại kiến thức. Chỉ kiến thức của một chuyên ngành nào đó chưa chắc đem lại thành công. Kiểu gì về lâu dài bạn cũng phải đi hết chặng đường để thành công trong sự nghiệp. Câu nói: “Đường nào cũng tới La Mã” có thể đúng trong trường hợp này.

Dĩ nhiên, đối với những ngành nghề đặc thù như Bác sĩ, Nghiên cứu sinh thì số con đường không nhiều như các ngành nghề linh hoạt như kinh doanh. Tuy vậy, bạn cũng hãy cố gắng tìm tất cả con đường, đâu có sẽ có một con đường khác ngoài việc thi lại đại học.

2. Bạn đã hiểu rõ ngành bạn đang học chưa?

Một sai lầm có thể một số bạn hãy gặp dẫn đến hối hận về sau đó là không hiểu rõ ngành mình đang học mà đã đòi chuyển sang ngành khác. Dân gian mình hay ví von hành vi này là: “Đứng núi này trông núi nọ”. Mỗi ngành nghề có những cơ hội riêng, chưa chắc ngành bạn đang muốn chuyển sang có nhiều cơ hội hơn ngành bạn đang học.

Dù quyết định như nào thì cũng nên biết mình đang có những gì. Để biết được điều đó bạn có thể hỏi thầy cô, anh chị khóa trước đã tốt nghiệp. Tuy nhiên, cách trực tiếp nhất đó là hỏi những người đã thành công trong ngành nghề hoặc chính nhà tuyển dụng.

Nhớ vào năm nhất mình có hỏi đại diện của Johnson & Johnson về các vị trí cho công ty để biết nếu học Công nghệ sinh học thì có làm trong nhân sự được không. Anh ấy trả lời: “Ở J&J chúng tôi tìm kiếm sự đa dạng, bạn có thể học bất cứ ngành nào, miễn năng lực của bạn phù hợp với công việc thì chúng tôi chấp nhận. Ở tập đoàn có những người học kỹ thuật làm phòng kinh doanh hay học kinh doanh nhưng làm bộ phận sản xuất là bình thường”. Nhờ thế mà mình biết ngành học không phải thứ có thể bó hẹp cơ hội làm việc.

Đừng vội nhảy qua chỗ khác khi chưa biết mình đang đứng ở đâu nhé.

3. Năng lực hay sở thích cá nhân?

Đây là hai vấn đề khiến các bạn khó khăn trong việc chọn ngành nghề cho mình. Chọn ngành nghề mình thích hay ngành nghề mình có năng lực. Thật ra câu trả lời không đơn giản là chọn một trong hai.

Trong nền kinh tế thị trường, ai làm việc nhanh, hiệu quả và thỏa mãn nhu cầu khách hàng tốt nhất sẽ dễ được chiến thắng đối thủ cạnh tranh. Để làm được việc đó thì cần có năng lực. Bạn không cần năng lực xuất sắc nhưng cần phải có một số năng lực tối thiểu để theo đuổi ngành nghề bạn lựa chọn. Cho nên điều bạn nên nghĩ đến đầu tiên, không gì khác là năng lực. Bạn phải xác định bạn có hay không có năng lực tối thiểu đó.

Chẳng hạn như bạn muốn chuyển qua ngành Lập trình phần mềm nhưng bạn lại quá yếu về tư duy suy luận. Bạn nên suy nghĩ lại về tính khả thi của quyết định thi lại này. Chuyện không có đủ năng lực tối thiểu cũng không phải quá phổ biến, hầu hết năng lực  đều có thể phát triển lên trong độ tuổi này. Tuy nhiên, mình vẫn đề cập để các bạn đánh giá tình hình thật kỹ càng trước khi hành động.

Sau khi phân tích thấy mình đã có năng lực tối thiểu rồi thì bạn có thể nghĩ đến sở thích của mình. Muốn biết thực sự thích hay không thì tốt nhất hãy kiếm cơ hội để trải nghiệm qua một chút hoặc ít nhất nghe hoặc quan sát những người trong nghề. Hạn chế trường hợp chỉ  xem Youtube thấy thích rồi muốn chuyển trường “ngay và luôn”. Quyết định như vậy sẽ rất mạo hiểm.

4. Bạn có thực sự chuyển trường vì ngành học?

Thật ra không phải ai chuyển ngành cũng là do bên trường bên kia có ngành học mình yêu thích. Nhiều khi là do những yếu tố khác như môi trường học tập hay những mối quan hệ bạn bè muốn gây dựng trong trường đại học mới đó.

Ngày trước mình chuyển học Ngoại Thương không phải vì ngành học quản trị kinh doanh. Xét thực tế thì kiến thức quản trị khá phổ quát và có thể học bằng nhiều cách khác nhau. Mình chuyển trường vì muốn đến với một môi trường năng động hơn, nơi hội tụ những bạn trẻ ưu tú trên cả nước.

Cho nên mình chú ý nhất vào yếu tố môi trường sinh viên để đưa quyết định. Có những bạn bảo là muốn chuyển ngành nhưng không nhận thức rằng mình chỉ muốn chuyển môi trường mà thôi. Bạn ý tập trung vào tìm hiểu chương trình học nhưng khi chuyển qua thì môi trường học không được như mong đợi. Hãy xác định rõ thứ mình thực sự muốn nhé.

5. Bạn có thực sự mắt thấy, tai nghe?

Mình biết một chị đồng nghiệp chuyển từ trường thường sang một trường quốc tế khi đã năm 3. Chị mong đợi rằng chương trình học quốc tế sẽ cao cấp hơn nhiều so với chương trình tiếng Việt. Khi học được một thời gian thì chị ý bảo: “Chương trình học … cũng vậy.”

Nhiều khi cũng do tâm lý đứng núi này trông núi nọ nên bạn sẽ cảm thấy trường người ta tốt hơn trường mình. Có khi cũng nhầm cứ hễ có mác “quốc tế” thì học sẽ bớt nhàm chán hơn. Thực tế không phải vậy, bạn phải thực sự mắt thấy, tai nghe thì mới có thể biết chính xác được. Còn để vào học rồi mới nhận ra thì bạn sẽ có nguy cơ mất 2, 3 năm tuổi trẻ chỉ để chơi “rồng rắn lên mây”.

Ngày đó, để chuyển từ Công nghệ sinh học qua Quản trị kinh doanh thì mình phải làm rất nhiều nghiên cứu. Vì mình muốn biết môi trường học những kinh doanh như nào nên qua trường Đại Học Kinh Tế TPHCM và Đại Học Quốc Tế để dự thính một số tiết học. Rồi để chắc ăn hơn nữa, mình phỏng vấn như “tra khảo” mấy đứa bạn học Ngoại Thương để nắm rõ chương trình học cũng như hoạt động ngoại khóa. Khi đó, mình mới đưa ra quyết định thi lại thực sự. Có như thế thì mới không bị “hớ”.

Đã đến lúc ... đưa ra quyết định

Sau khi bạn đã cố gắng hết sức trả lời những câu hỏi bên trên thì đến lúc bạn cần quyết định làm gì tiếp theo rồi. Bạn có thể làm những gì?

Thi lại thôi

Đối với những bạn đã có hướng đi rõ ràng cho mình thì nên tận dụng thời gian để chuẩn bị cho kì thi sắp tới. Nếu bạn chuyển trường, chuyển ngành theo hướng xét tuyển thì sẽ không có quá nhiều áp lực bằng việc tham gia kì thi quốc gia.

Theo kinh nghiệm thi đại học 2 lần, mỗi lần một khối khác nhau (B và A1), bạn phải có chiến lược học tập rõ ràng cho mình. Hãy học một cách khôn ngoan chứ đừng chỉ có lao vào “cày cuốc” thôi. Rút kinh nghiệm năm đầu tiên thi đặt mục tiêu quá cao, làm được câu khó nhưng mà lại không chắc những câu dễ. Năm thứ 2 mình đặt mục tiêu vừa sức, làm chắc những câu dễ, câu khó mình không làm mà khoanh dựa trên xác suất. Kết quả sau 4 tháng ôn thi lại, từ mất căn bản Vật lý mình đã đạt 8.6 trong kì thi đại học.

Chờ biết điểm thi lại là khoảng thời gian đáng sợ nhất đời mình...
Lấy chứng chỉ nghiệp vụ

Đối với những bạn xác định không thi lại và học thêm chuyên môn phục vụ ngành nghề mình theo đuổi thì học lấy chứng chỉ nghiệp vụ là một bước đi khả thi. Có những nghề nghiệp chứng chỉ thậm chí còn “có giá” hơn cả tấm bằng đại học nữa. Chứng chỉ nghiệp vụ sẽ là minh chứng tuyệt vời trong mắt nhà tuyển dụng. Mình xin ví dụ một số loại chứng chỉ trong vài lĩnh vực.

Nếu bạn muốn dạy tiếng Anh thì có thể học để lấy TESOL – chứng chỉ dành ai muốn trở thành giáo viên tiếng Anh.

Nếu bạn muốn làm việc trong lĩnh vực tài chính kế toán có thể học để lấy chứng chỉ ACCACFA hay CIMA.

Nếu muốn dạy Yoga hay trở thành Personal Trainer thì có thể tham gia những khóa lấy chứng chỉ huấn luyện viên.

Tùy vào lĩnh vực mà bạn theo đuổi mà sẽ có nhiều loại chứng chỉ cũng như những khóa huấn luyện nghiệp vụ khác nhau. Nhìn rộng ra thì trường đại học không phải tổ chức duy nhất có thể đào tạo nghiệp vụ, chỉ là hình thức phổ biến nhất thôi.

Gap Year

Đối với một số bạn, để trả lời những câu hỏi mình nêu trên là một việc không hề đơn giản. Ở độ tuổi đôi mươi này, không nhiều người biết mình thích gì, muốn gì, hợp với gì. Cho nên nghỉ 1 năm và trải nghiệm có thể là một quyết định đúng đắn.

Trong một năm đó bạn có thể dành thời gian đi du lịch để mở mang tầm nhìn hoặc cũng có thể đi làm việc lấy kinh nghiệm. Có bạn thì lại dành thời gian này ra để học những thứ mình cảm thấy thích. Một số thì tham gia vào những hoạt động xã hội để mang lại ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng. Hãy chọn cho mình một hình thức phù hợp nhất với điều kiện của bạn nhé!

Đối với Thuyên, quyết định dùng hết can đảm dừng học để chuẩn bị thi lại đã thay đổi cuộc đời mình mãi mãi. Trong thời gian đó mình tham gia vào hoạt động tình nguyện trong một tổ chức sinh viên quốc tế. Đó là cơ hội để mình mở mang tầm nhìn về cuộc sống. Cũng nhờ khoảng thời gian ôn thi này mà mình có cơ hội lắng đọng để khám phá bản thân. Qua đó, mình hiểu được bản thân mình thích gì, muốn làm gì trong tương lai. Mình cảm thấy sẵn sàng hơn cho hành trình sắp tới. Mình xem đây là quyết định đúng đắn nhất của bản thân. Nếu tóm gọn quyết định của mình trong một câu đó sẽ là: “Lùi một bước để tiến ba bước”.

Dù bạn quyết định như nào đi chăng nữa thì cũng phải biết rõ tại sao mình quyết định như vậy. Điều quan trọng nữa, dùng hết năng lượng để hiện thực hóa nó. Hãy cứ tin tiếp bước dù có điều gì xảy ra vì đôi khi…

There is no right or wrong decision, choose one and make it right.

life coach
DƯƠNG VĂN THUYÊN

Chào bạn,

Mình là Dương Văn Thuyên, một huấn luyện viên cuộc sống chuyên nghiệp (life coach) chứng nhận quốc tế bởi ICF.

Bạn có muốn một người đồng hành 1:1 trong hành trình phát triển bản thân của mình không? Một người có chuyên môn về phát triển bản thân, có khả năng lắng nghe, thấu hiểu và quan trọng là đặt cho bạn những câu hỏi để bạn có thể suy nghĩ sâu hơn.

Thuyên có thể trở thành người đồng hành của bạn nếu bạn muốn. Mình biết được rằng dù có kiến thức, hiểu cách làm nhưng hiếm có ai có thể thành công nếu đi một mình, kể cả Thuyên. Thậm chí, trường hợp bạn đã có những thành công nhất định thì một người đồng hành sẽ giúp nhân thành công đó lên nhiều lần.

Đừng ngần ngại liên hệ với mình qua page Talk To Thuyen. Tìm hiểu thêm về những gói huấn luyện tại website của mình tại:

https://duongvanthuyen.com 

Chia sẻ là lan tỏa giá trị cho những người xung quanh bạn. Đừng ngần ngại nhé!

Dương Văn Thuyên

Thích lan tỏa giá trị, mê thể thao cảm giác mạnh và yêu ngoại ngữ. Giá trị sống của mình là phát triển bản thân và người khác để trở thành con người mình mong muốn. Câu chuyện của Thuyên - Những bước nhảy định mệnh.

2 thoughts on “Có nên thi lại đại học không?

  • September 16, 2020 at 10:47 AM
    Permalink

    Em năm nay sinh năm 2002. Em mới vừa thi đại học xong. Điểm em rất thấp so với năng lực của em, một phần do bản thân ỷ lại mình học trường chuyên, một phần do lưòi biếng mà đâm ra điểm số ko như mong đợi. Em đăng kí thi y dược khoa y học cổ truyền nhưng với số điểm 22,4 ( đã có điểm cộng vùng) thì thực sự em nhĩ em không đậu được. Em mới hiết điểm hôm nay và em đang rất khủng hoảng. Đây thực sự là một bài học rất đắt cho em. Hiện em đang dự định học sư phạm sinh hoặc văn, vừa để không phí một năm trời, vừa có thời gian ôn thi lại. Em rất thích và yêu nghề y. Hiện tại ngoại em nằm 1 chỗ, mẹ e là mẹ đơn thân. Còn em là tia hi vọng duy nhất nhưng em lại như vậy. Bản thân hối hận vô cùng nhưng bây giờ muộn mất rồi. Em chỉ hi vọng bản thân có thêm động lực để ôn thi lại. Em cũng đang rất lo vì sợ kì thi sắp tới đổi phương thức thi, có thêm tự luận. Bản thân hoang mang chưa biết nên ôn thi như thế nào. Anh có thể cho em được chút hi vọng để bước tiếp được ko ạ. Em cảm ơn

    Reply

Bạn có suy nghĩ gì hơm?

Your email address will not be published. Required fields are marked *